არა, საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით, **არ შეგიძლია სხვის მიწაზე შენობის აშენება მისი თანხმობის გარეშე.**
მიწის საკუთრება მოიცავს არა მხოლოდ თავად მიწის ფართობს, არამედ მის ქვეშ არსებულ ქვეტყეზს და ზემოთ არსებულ ჰაერის სივრცესაც (რაც შენობის აშენების შემთხვევაში გამოიყენება). მიწის მესაკუთრეს აქვს ექსკლუზიური უფლება განახორციელოს მის ტერიტორიაზე მშენებლობა ან სხვა სახის ნებისმიერი ჩარევა.
რა არის საჭირო?
0. **მიწის მესაკუთრის თანხმობა:** ეს არის პირველი და ყველაზე მნიშვნელოვანი პირობა. თანხმობა უნდა იყოს დაფორმებული **წერილობითი ხელშეკრულების** სახით, რომელიც ნათლად განსაზღვრავს პირობებს (მაგ., იჯარის ვადა, გადასახადი, შენობის дальнейшая судьба после окончания срока и т.д.).
0. **სამშენებლო ნებართვა:** მიწის მესაკუთრის თანხმობის მიღების შემდეგ, აუცილებელია მუნიციპალიტეტიდან შესაბამისი **სამშენებლო ნებართვის** მიღება. ეს ნებართვა გაიცემა პროექტისა და დოკუმენტაციის შესაბამისობის კანონმდებლობასთან შემოწმების შემდეგ.
0. **მიწის Servitude (সერვიტუტი):** თუ გსურთ გარკვეული უფლების მინიჭება სხვის მიწაზე გრძელვადიანი პერიოდისთვის (მაგალითად, გზის გავლის ან კომუნიკაციების გაყვანის უფლება), ეს შეიძლება დაფიქსირდეს **სერვიტუტის** სახით ქონების საჯარო რეესტრში. ეს ქმნის უფლებას, რომელიც "მიჰყვება" მიწას და ძალაში რჩება მაშინაც კი, თუ მიწის მესაკუთრე შეიცვლება.
რა მოხდება, თუ ააშენებ სხვის მიწაზე მისი თანხმობის გარეშე?
ამ შემთხვევაში, მიწის მესაკუთრეს აქვს სრული უფლება:
* **მოითხოვოს შენობის დემონტაჟი და მიწის თავდაპირველ მდგომარეობაში მოყვანა.** ყველა ხარჯი დემონტაჟისა და აღდგენისთვის თქვენზე მოდის.
* **სასამართლოში შეიტანოს искი** ქონებრივი ზიანის ანაზღაურებისთვის.
* **სისხლის სამართლის საქმე აღიძრას** მიწის უკანონო დაკავებისთვის (საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მიხედვით).
გამონაკლისი: "საუკეთესო რწმენის მფლობელი"
არსებობს იშვიათი გამონაკლისი. თუ ადამიანი იჯარით იღებს მიწას ან ყიდულობს მას, მაგრამ შეცდომით ან ცბიერების შედეგად (მაგ., მყიდველი არ იცოდა, რომ მიწა სხვას ეკუთვნის), და ააშენებს შენობას **"საუკეთესო რწმენით"** (ე.ი. გულწრფელად მიიჩნევდა, რომ უფლება აქვს), სასამართლომ შეიძლება მიანიჭოს მას უფლება ანაზღაურების საფუძველზე დატანჯული მიწა ან შენობის ღირებულება. თუმცა, ეს პროცესი ძალიან რთული და დამტკიცების საჭიროებას მოითხოვს.
რეკომენდაცია:
**არასოდეს დაიწყოთ მშენებლობა სხვის მიწაზე იურიდიული ხელშეკრულების დადებისა და ყველა საჭირო ნებართვის მიღების გარეშე.** საუკეთესო გამოსავალია **იჯარის ხელშეკრულების** დადება მიწის მესაკუთრესთან და მხოლოდ ამის შემდეგ სამშენებლო პროცესის დაწყება.
სანდო იურიდიული რჩევის მისაღებად, მიმართეთ ქონებრივი სამართლის სპეციალისტ იურისტს.
Xeyr, Gürcüstan qanunlarına görə, **başqasının torpağında onların razılığı olmadan bina tikə bilməzsiniz.**
Torpaq mülkiyyətinə təkcə torpaq sahəsinin özü deyil, onunAltındakı kolluq və onun üstündəki hava məkanı da daxildir (bundan bina tikilərkən istifadə olunur). Torpaq sahibinin öz ərazisində tikinti və ya hər hansı digər növ müdaxiləni həyata keçirmək müstəsna hüququ vardır.
Nə lazımdır?
0. **Torpaq sahibinin razılığı:** Bu, birinci və ən vacib şərtdir. Razılıq şərtləri aydın şəkildə müəyyən edən **yazılı müqavilə** formasında olmalıdır (məsələn, icarə müddəti, vergilər, müddət bitdikdən sonra binanın gələcək taleyi və s.).
0. **Tikintiyə icazə:** Torpaq sahibinin razılığını aldıqdan sonra bələdiyyədən müvafiq **tikinti icazəsi** almaq lazımdır. Bu icazə layihənin və sənədlərin qanunvericiliyə uyğunluğu yoxlanıldıqdan sonra verilir.
0. **Torpaq Servitutu:** Əgər siz başqasının torpağına uzun müddətə müəyyən hüquq vermək istəyirsinizsə (məsələn, yol keçmək və ya kommunikasiya çəkmək hüququ), bu, dövlət əmlakının reyestrində **servitut** şəklində qeyd oluna bilər. Bu, torpağa “ardınca gələn” hüquq yaradır və torpaq sahibi dəyişsə belə, qüvvədə qalır.
Başqasının torpağında onun razılığı olmadan tikinti aparsanız nə baş verir?
Bu halda torpaq mülkiyyətçisininTam hüququ var:
* **Binanın sökülməsini tələb etmək və torpağın ilkin vəziyyətini bərpa etmək üçün bütün xərclər**. sizin üzərinizdədir.
* **Mülkiyyətə dəymiş ziyanın ödənilməsi üçün məhkəməyə müraciət edin**.
* **Torpağın qanunsuz zəbtinə görə cinayət işi başlanın** (Gürcüstanın Cinayət Məcəlləsinə əsasən).
İstisna: "Benefisiar Mülkiyyətçi"
Nadir hallar var. Əgər şəxs torpaq sahəsini icarəyə götürürsə və ya alırsa, lakin səhv və ya saxtakarlıq yolu ilə (məsələn, alıcı torpağın başqasına məxsus olduğunu bilmirsə) və binanı **vicdanla** tikirsə (yəni, onun hüququ olduğuna vicdanla inanırsa), məhkəmə ona ziyan dəymiş torpaq və ya tikiliyə görə kompensasiya almaq hüququ verə bilər. Lakin bu proses çox mürəkkəbdir və sübut tələb edir.
Tövsiyə:
**Hüquqi müqavilə bağlamadan və bütün lazımi icazələri almadan heç vaxt başqasının torpağında tikintiyə başlamayın.** Ən yaxşı həll yolu torpaq sahibi ilə **icarə müqaviləsi** bağlamaq və yalnız bundan sonra tikinti prosesinə başlamaqdır.